Βασικές Αρχές Ανάλυσης Μετοχών

Οι επιρρηματικές και επιθετικές μετοχές μπορούν να γίνουν πλήρεις προτάσεις ακολουθώντας συγκεκριμένους κανόνες. Η διαδικασία είναι πιο εύκολη από όσο φαίνεται!

Πρώτα πρέπει να καταλάβεις αν το κύριο ρήμα ανήκει στους αρκτικούς χρόνους (ενεστώτας, μέλλοντας, παρακείμενος, συντελεσμένος μέλλοντας) ή στους ιστορικούς χρόνους (παρατατικός, παρακείμενος με σημασία αορίστου, υπερσυντέλικος).

Η μετοχή ενεστώτα δηλώνει το σύγχρονο και γίνεται ενεστώτας με αρκτικό χρόνο ή παρατατικός με ιστορικό. Η μετοχή παρακειμένου δηλώνει το προτερόχρονο και γίνεται παρακείμενος με αρκτικό ή υπερσυντέλικος με ιστορικό. Η μετοχή μέλλοντα δηλώνει το υστερόχρονο.

Σημαντικό: Το κλειδί είναι να θυμάσαι ότι η έγκλιση εξαρτάται από τον σύνδεσμο εισαγωγής της πρότασης!

Εναντιωματικές Μετοχές

Οι εναντιωματικές μετοχές εκφράζουν κάτι που γίνεται παρά κάποιο εμπόδιο. Στην ανάλυση γίνονται εναντιωματικές προτάσεις με συνδέσμους όπως etsi, quamquam + οριστική ή cum, licet + υποτακτική.

Για παράδειγμα, η μετοχή "absens" (απών) με ιστορικό ρήμα γίνεται: "etsi aberat" (παρόλο που απουσίαζε) ή "licet abesset" (αν και απουσίαζε).

Αιτιολογικές Μετοχές - Σελίδα 2

Οι αιτιολογικές μετοχές εξηγούν τον λόγο που συμβαίνει κάτι. Γίνονται προτάσεις με τους συνδέσμους quod, quia, quoniam ή cum.

Όταν η αιτιολογία είναι αντικειμενική (πραγματικός λόγος), χρησιμοποιούμε οριστική. Όταν είναι υποκειμενική (η άποψη κάποιου), χρησιμοποιούμε υποτακτική. Ο σύνδεσμος cum πάντα παίρνει υποτακτική.

Παράδειγμα με τη μετοχή "indignatus" (αγανακτισμένος): "quod indignatus erat" (επειδή είχε αγανακτήσει - αντικειμενική) ή "quod indignatus esset" (επειδή θεωρούσε ότι είχε αγανακτήσει - υποκειμενική).

Προσοχή: Με ιστορικούς χρόνους, το προτερόχρονο δηλώνεται με υπερσυντέλικο!

Αιτιολογικές Μετοχές - Παραδείγματα

Συνεχίζοντας με τα παραδείγματα αιτιολογικών μετοχών, βλέπουμε τη συνεπή εφαρμογή των κανόνων. Η μετοχή "fessa" (κουρασμένη) αναλύεται όπως οι προηγούμενες.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η μετοχή "velut elapso" που συνοδεύεται από το "velut". Αυτό δείχνει υποκειμενική ή υποθετική αιτιολογία, οπότε χρησιμοποιούμε μόνο υποτακτική: "quod elapsus esset".

Για τις υποθετικές μετοχές, η ανάλυση εξαρτάται από το είδος του υποθετικού λόγου. Υπάρχουν τρία είδη: ανοικτή υπόθεση $si + οριστική$, αντίθετη προς την πραγματικότητα, και δυνατή/πιθανή υπόθεση.

Συμβουλή: Το "velut" είναι σημάδι ότι πρέπει να χρησιμοποιήσεις υποτακτική!

Χρονικές Μετοχές

Οι χρονικές μετοχές δείχνουν πότε συμβαίνει κάτι σε σχέση με την κύρια πρόταση. Μπορούν να δηλώνουν το σύγχρονο, το προτερόχρονο ή το υστερόχρονο.

Για το σύγχρονο χρησιμοποιούμε συνδέσμους όπως dum, quoad + οριστική. Το dum με οριστική ενεστώτα εκφράζει μια συνεχιζόμενη πράξη.

Για το προτερόχρονο έχουμε τους συνδέσμους postquam, ubi, ut + οριστική (συνήθως παρακείμενος). Για το υστερόχρονο χρησιμοποιούμε antequam, priusquam, dum, donec.

Ο ιστορικός cum είναι ιδιαίτερος: παίρνει υποτακτική και δημιουργεί σχέση αιτίου-αιτιατού, όχι απλώς χρονική. Χρησιμοποιείται μόνο για το παρελθόν.

Θυμήσου: Ο ιστορικός cum κάνει τη σχέση πιο βαθιά από μια απλή χρονική αναφορά!

Απόλυτες Μετοχές

Η απόλυτη αφαιρετική χρησιμοποιείται όταν το υποκείμενο της μετοχής δεν έχει καμία σχέση με το υποκείμενο ή αντικείμενο του κυρίως ρήματος. Τότε μετοχή και υποκείμενο μπαίνουν σε αφαιρετική πτώση.

Η ιδιόμορφη απόλυτη αφαιρετική $π.χ. "Brenno duce" = ενώ ο Βρέννος ήταν αρχηγός$ αποτελείται από "υποκείμενο" και ουσιαστικό που δηλώνει αξίωμα, ηλικία ή επάγγελμα.

Η νόθη απόλυτη αφαιρετική λέγεται έτσι γιατί το υποκείμενό της είναι στην ουσία το ίδιο με του κυρίως ρήματος, αλλά τίθεται σε αφαιρετική και λειτουργεί ως απόλυτη.

Βοήθεια: Η απόλυτη αφαιρετική είναι πιο συχνή στα λατινικά από ό,τι στα αρχαία ελληνικά!

Περισσότερα Παραδείγματα Απόλυτων Μετοχών

Συνεχίζουμε με νόθες αφαιρετικές απόλυτες χρονικές μετοχές από διάφορα κείμενα. Παρατηρούμε ότι όλες είναι παρακειμένου και δηλώνουν το προτερόχρονο.

Για παράδειγμα, "audita salutatione" (αφού άκουσε τον χαιρετισμό) γίνεται "postquam Caesar salutationem audivit" ή με ιστορικό cum: "cum Caesar salutationem audivisset".

Η γνήσια αφαιρετική απόλυτη διαφέρει από τη νόθη στο ότι το υποκείμενό της είναι πραγματικά διαφορετικό από αυτό του κυρίως ρήματος.

Πρακτική συμβουλή: Μάθε να αναγνωρίζεις γρήγορα αν μια μετοχή είναι απόλυτη - θα σε βοηθήσει πολύ στη μετάφραση!

Επιθετικές Μετοχές

Οι επιθετικές μετοχές είναι από τις πιο απλές στην ανάλυση! Γίνονται αναφορικές προτάσεις που εισάγονται με την αντωνυμία qui-quae-quod.

Οι κανόνες είναι οι ίδιοι: μετοχή ενεστώτα γίνεται ενεστώτας με αρκτικό χρόνο ή παρατατικός με ιστορικό. Μετοχή παρακειμένου γίνεται παρακείμενος με αρκτικό ή υπερσυντέλικος με ιστορικό.

Παράδειγμα: "divisam praedam" (τη λεία που είχε μοιραστεί) γίνεται "praedam quae divisa erat" (τη λεία η οποία είχε μοιραστεί).

Άλλα παραδείγματα: "interroganti marito" → "marito qui interrogabat" (στον άντρα ο οποίος ρωτούσε).

Εύκολο: Οι επιθετικές μετοχές είναι οι πιο προβλέψιμες - απλώς βάζεις την κατάλληλη μορφή του qui!

Περισσότερα Παραδείγματα Επιθετικών Μετοχών

Συνεχίζουμε με περισσότερα παραδείγματα επιθετικών μετοχών που επιβεβαιώνουν τους κανόνες. Βλέπουμε ότι η μετοχή "quaerenti" γίνεται "qui quaerebat", η "notus" γίνεται "qui notus erat", κ.ο.κ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το κείμενο 41 όπου η μετοχή "obsoleto" εξαρτάται από αρκτικό χρόνο $uteris - ενεστώτας$, οπότε γίνεται "qui obsoletus est" με παρακείμενο.

Στο κείμενο 46, η μετοχή "parens" εξαρτάται επίσης από αρκτικό χρόνο (consulit), οπότε παραμένει στον ενεστώτα: "qui paret".

Παρατήρηση: Πρόσεχε αν το κύριο ρήμα είναι αρκτικός ή ιστορικός χρόνος - αυτό καθορίζει τα πάντα!

Τελευταία Παραδείγματα Επιθετικών Μετοχών

Ολοκληρώνουμε με τα τελευταία παραδείγματα επιθετικών μετοχών. Η μετοχή "obsoleto" από το κείμενο 41 εξαρτάται από αρκτικό χρόνο, οπότε γίνεται "qui obsoletus est" με οριστική παρακειμένου.

Η "nascentem" γίνεται "quae nascebatur" με παρατατικό, καθώς εξαρτάται από ιστορικό χρόνο. Η "conscriptam" γίνεται "quae conscripta est" με παρακείμενο, καθώς εξαρτάται από αρκτικό.

Τέλος, η "molientem" από το κείμενο 49 εξαρτάται από "non est" (αρκτικός χρόνος), οπότε γίνεται "qui moliris" στον ενεστώτα.

Τελικό tip: Με λίγη εξάσκηση, η ανάλυση των μετοχών γίνεται αυτόματη - μην αγχώνεσαι!