Η βασιλεία του Μιχαήλ Γ' και η αυγή της Νέας Εποχής
Ο Μιχαήλ Γ' (842-867) ήρθε στο θρόνο σε μια κρίσιμη στιγμή για το Βυζάντιο. Επειδή ήταν πολύ νεαρός, τον βοηθούσε ο θείος του καίσαρ Βάρδας, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στις μεταρρυθμίσεις που ακολούθησαν.
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του βελτιώθηκε σημαντικά η άμυνα του κράτους και δημιουργήθηκαν σπουδαία έργα πολιτισμού. Η πιο σημαντική όμως καινοτομία ήταν η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής της Μαγναύρας, που θεωρείται το πρώτο πανεπιστήμιο της εποχής.
Τη διεύθυνση της Σχολής ανέλαβε ο Λέων Φιλόσοφος ή Μαθηματικός. Τα μαθήματα που διδάσκονταν περιλάμβαναν Φιλοσοφία, Γεωμετρία, Αστρονομία και Γραμματική - όλα απαραίτητα για την εκπαίδευση των μελλοντικών αξιωματούχων.
Σημείωση: Η Σχολή της Μαγναύρας προετοίμασε το έδαφος για τον Α' Βυζαντινό Ουμανισμό στα χρόνια του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου.
Η εποχή αυτή χαρακτηρίστηκε από έντονη πνευματική δραστηριότητα με συλλογή και αντιγραφή αρχαίων ελληνικών χειρογράφων. Ξεχωριστή προσωπικότητα ήταν ο Φώτιος, ο οποίος έγραψε το "Μυριόβιβλος" και ανέλαβε τον εκχριστιανισμό των Σλάβων.
Παράλληλα, το Βυζάντιο συνέχιζε να αντιμετωπίζει την αραβική απειλή. Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος (829-842) προσπάθησε να ενώσει όλους τους Χριστιανούς εναντίον του Ισλάμ, αλλά οι Άραβες συνέχιζαν τις επιδρομές τους.