Ιστορία Γ' Γυμνασίου: Μάθημα 5 - Σημειώσεις Εξετάσεων

Οικονομικές Συνθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Φαντάσου πώς το εμπόριο άλλαξε ολόκληρη τη ζωή των Ελλήνων! Τον 18ο αιώνα, οι εμπορικές συναλλαγές ανάμεσα στη Δυτική Ευρώπη και την Οθωμανική Αυτοκρατορία αυξήθηκαν τρομερά.

Οι Έλληνες, μαζί με τους Εβραίους και τους Αρμένιους, κατάφεραν να ξεχωρίσουν στο εμπόριο και τη ναυτιλία. Ο μεγάλος καταλύτης ήταν η συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774), που έδινε το δικαίωμα στα πλοία με ρώσικη σημαία να κινούνται ελεύθερα στα στενά του Βοσπόρου.

Σκέψου το: Αυτή η συνθήκη άνοιξε νέους δρόμους για τους Έλληνες έμπορους και ναυτικούς!

Η Άνθιση του Ελληνικού Εμπορίου

Οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι έδωσαν στους Έλληνες μια χρυσή ευκαιρία! Επειδή τα αγγλικά και γαλλικά πλοία δεν μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα στη Μεσόγειο, οι Έλληνες πήραν τον έλεγχο του εμπορίου στη Μεσόγειο.

Μεγάλες πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, η Σμύρνη και η Χίος έγιναν σημαντικότατα εμπορικά κέντρα. Παράλληλα, ενισχύθηκαν και οι ελληνικές παροικίες - δηλαδή κοινότητες Ελλήνων που ζούσαν σε ξένες χώρες.

Αυτή η οικονομική ανάπτυξη δημιούργησε νέες κοινωνικές ομάδες που θα παίξουν κεντρικό ρόλο στην προετοιμασία της Επανάστασης.

Καλό να ξέρεις: Οι παροικίες έγιναν κέντρα διάδοσης των επαναστατικών ιδεών!

Κοινωνικοί Σχηματισμοί του 18ου Αιώνα

Η ελληνική κοινωνία είχε πολύπλοκη δομή με διαφορετικές ομάδες που είχαν ξεχωριστούς ρόλους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωριζόταν από τους Οθωμανούς ως ηγεσία όλων των χριστιανών, αλλά αντιτασσόταν στον Διαφωτισμό γιατί φοβόταν ότι η επανάσταση θα έθετε σε κίνδυνο τον ελληνισμό.

Οι Φαναριώτες ήταν Έλληνες από αρχοντικές οικογένειες που ζούσαν στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης. Σπούδαζαν στη Δύση, μάθαιναν ξένες γλώσσες και πολλοί έφταναν σε υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση.

Οι προεστοί διοικούσαν τις ελληνορθόδοξες κοινότητες, συλλέγοντας φόρους και αποκτώντας πολιτική εμπειρία. Οι έμποροι και καραβοκύρηδες χρηματοδοτούσαν σχολεία, τύπωναν βιβλία και διέδιδαν τις νέες ιδέες.

Σημαντικό: Κάθε ομάδα συνέβαλε με τον τρόπο της στην προετοιμασία της Επανάστασης!

Νεοελληνικός Διαφωτισμός και οι Πρωταγωνιστές του

Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός (18ος αι) ήταν το κίνημα που επεδίωκε τη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού για την προετοιμασία των Ελλήνων στον απελευθερωτικό αγώνα. Αναπτύχθηκε κυρίως στις παροικίες και σε μεγάλα εμπορικά κέντρα.

Οι υποστηρικτές του θαύμαζαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, υποστήριζαν την εκπαίδευση στις θετικές επιστήμες και τη χρήση της λαϊκής γλώσσας. Αντίθετα, κάποιοι λόγιοι με εκκλησιαστικές σχέσεις προτιμούσαν την αρχαΐζουσα γλώσσα και τα εκκλησιαστικά κείμενα.

Ο Ρήγας Βελεστινλής $1757-1798$ οραματίστηκε μια "Ελληνική Δημοκρατία" σε όλη τη Βαλκανική με ισονομία για όλους. Ο Αδαμάντιος Κοραής $1748-1833$ πίστευε ότι η μόρφωση έπρεπε να προηγηθεί της ελευθερίας.

Θυμήσου: Αυτές οι ιδέες ετοίμασαν το έδαφος για την Επανάσταση του 1821!