Καμπύλη Ζήτησης

Η καμπύλη ζήτησης δείχνει τη σχέση μεταξύ τιμής (P) και ποσότητας (Q) που ζητούν οι καταναλωτές. Όταν κινείσαι πάνω στην ίδια καμπύλη (από σημείο Α σε άλλο σημείο), αλλάζει μόνο η ζητούμενη ποσότητα.

Όταν όμως η καμπύλη μετατοπίζεται εντελώς (από D1 σε D2 ή D3), τότε αλλάζει η ζήτηση του αγαθού. Μετάβαση προς τα δεξιά (D1→D2) σημαίνει αύξηση ζήτησης, ενώ προς τα αριστερά (D1→D3) μείωση.

Προσοχή: Διαφορετικό πράγμα η αλλαγή στη ζητούμενη ποσότητα (κίνηση πάνω στην καμπύλη) από την αλλαγή στη ζήτηση (μετατόπιση της καμπύλης)!

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Ζήτησης

Η ζήτηση αλλάζει όταν μεταβληθεί κάποιος από τους προσδιοριστικούς παράγοντες ζήτησης (π.π.ζ.):

1) Προτιμήσεις καταναλωτή: καιρικές συνθήκες, μόδα, έθιμα, προσωπικά γούστα 2) Εισόδημα: Χωρίζει τα αγαθά σε κανονικά (αυξάνεται το εισόδημα → αυξάνεται η ζήτηση) και κατώτερα (αυξάνεται το εισόδημα → μειώνεται η ζήτηση) 3) Τιμές άλλων αγαθών: συμπληρωματικά (χρησιμοποιούνται μαζί) και υποκατάστατα (το ένα ή το άλλο)

4) Προσδοκίες για τιμές και εισόδημα 5) Αριθμός καταναλωτών (μόνο για αγοραία ζήτηση)

Σημείωση: Ο τύπος QD = a + bP είναι ευθεία με α > 0 και b < 0, γιατί τιμή και ποσότητα έχουν αρνητική σχέση.

Ελαστικότητα Ζήτησης ως προς την Τιμή

Η ελαστικότητα ζήτησης μετράει πόσο αντιδρά η ζητούμενη ποσότητα στις αλλαγές της τιμής. Ο τύπος είναι: ED = (ΔQ/ΔP) × (P/Q)

Για παράδειγμα, από το σημείο A(5,20) στο B(3,45): ED = $45-20$/$3-5$ × 5/20 = -3,125

Κατηγορίες ελαστικότητας:

• |ED| > 1: ελαστική ζήτηση (προϊόντα μη πρώτης ανάγκης)
• |ED| = 1: μοναδιαία ελαστικότητα
• |ED| < 1: ανελαστική ζήτηση (προϊόντα πρώτης ανάγκης)

Σημαντικό: Η ελαστικότητα είναι πάντα αρνητική, αλλά τη χρησιμοποιούμε σε απόλυτη τιμή για τους χαρακτηρισμούς.

Υπολογισμός Ελαστικότητας

Υπολογίζουμε την ελαστικότητα ceteris paribus, δηλαδή υποθέτοντας ότι όλοι οι άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες παραμένουν σταθεροί.

Η ελαστικότητα μετράει την αντίδραση των καταναλωτών στις μεταβολές της τιμής. Επειδή είναι πάντα αρνητική, τη λαμβάνουμε σε απόλυτη τιμή για να χαρακτηρίσουμε τη ζήτηση ως ελαστική ή ανελαστική.

Θυμήσου: Όσο μεγαλύτερη η απόλυτη τιμή της ελαστικότητας, τόσο περισσότερο αντιδρούν οι καταναλωτές στις αλλαγές τιμών.

Ακραίες Καμπύλες Ζήτησης

Υπάρχουν δύο ακραίες περιπτώσεις καμπυλών ζήτησης:

D1 - Τελείως ελαστική ζήτηση: |ED| → +∞, η καμπύλη είναι παράλληλη στον άξονα Q. Οι καταναλωτές αγοράζουν οποιαδήποτε ποσότητα στην ίδια τιμή.

D2 - Πλήρως ανελαστική ζήτηση: ED = 0, η καμπύλη είναι κάθετη στον άξονα Q. Οι καταναλωτές θέλουν σταθερή ποσότητα ανεξάρτητα από την τιμή.

Στις γενικές καμπύλες: ελαστική ζήτηση έχει σχεδόν ίδια τιμή με μεγάλη ποσότητα, ενώ ανελαστική έχει μεγάλη τιμή με σχεδόν ίδια ποσότητα.

Πρακτικό παράδειγμα: Το ψωμί έχει ανελαστική ζήτηση (πρώτη ανάγκη), ενώ τα πολυτελή αυτοκίνητα έχουν ελαστική ζήτηση.

Ισοελαστική Υπερβολή

Η ισοελαστική υπερβολή έχει τον τύπο QD = A/P, όπου A = λ = P × Q (συνολική δαπάνη).

Χαρακτηριστικά:

• Η ελαστικότητα κάθε σημείου είναι -1 $|ED| = 1$
• Η συνολική δαπάνη λ παραμένει σταθερή σε όλο το μήκος της καμπύλης
• Δεν αλλάζουν ούτε η δαπάνη καταναλωτών ούτε τα έσοδα παραγωγών

Σε κάθε γραμμική καμπύλη ζήτησης, η μέγιστη δαπάνη βρίσκεται στο μέσο της καμπύλης, όπου |ED| = 1. Στα άκρα της καμπύλης η δαπάνη είναι μηδέν.

Χρήσιμο tip: Για να βρεις το μέσο, εντόπισε πρώτα τα άκρα της καμπύλης στους άξονες.

Διαγραμματική Αναπαράσταση Δαπάνης

Στο διάγραμμα, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών αναπαρίσταται ως ορθογώνιο. Φέρνοντας διακεκομμένες γραμμές από έναν άξονα μέχρι την καμπύλη ζήτησης και μετά στον άλλο άξονα, δημιουργείται ορθογώνιο με εμβαδόν P × Q.

Στο παράδειγμα, βλέπουμε σημεία με διαφορετικές τιμές (10, 6, 5) και αντίστοιχες ποσότητες (25, 28, 50, 70). Κάθε συνδυασμός P-Q δίνει διαφορετική συνολική δαπάνη.

Πρακτική εφαρμογή: Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν αυτές τις αναλύσεις για να βρουν την τιμή που μεγιστοποιεί τα έσοδά τους.