Οι μικροοργανισμοί - Σημειώσεις Βιολογίας Β' Λυκείου, Κεφάλαιο 1.2

Μικροοργανισμοί και η Σχέση τους με τον Άνθρωπο

Οι μικροοργανισμοί ζουν είτε ελεύθερα στη φύση είτε μέσα σε άλλους οργανισμούς ως παράσιτα. Όταν ο άνθρωπος γίνεται ξενιστής, τότε οι μικροοργανισμοί μπορούν να είναι παθογόνοι, χρήσιμοι ή δυνητικά παθογόνοι.

Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί προκαλούν προβλήματα υγείας και ασθένειες. Αντίθετα, οι χρήσιμοι μικροοργανισμοί συμμετέχουν σε σημαντικές διεργασίες του σώματός μας και παράγουν χρήσιμες ουσίες.

Η φυσιολογική μικροχλωρίδα αποτελείται από μικροοργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο σώμα μας σε μικρούς αριθμούς. Αυτοί παράγουν χρήσιμες ουσίες και βοηθούν στην άμυνά μας. Οι δυνητικά παθογόνοι γίνονται επικίνδυνοι μόνο όταν αυξηθούν υπερβολικά ή μεταναστεύσουν σε λάθος σημεία του σώματος.

Σημείωση: Η ισορροπία της μικροχλωρίδας είναι κλειδί για την υγεία μας!

Κατηγορίες Παθογόνων Μικροοργανισμών

Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες: ευκαρυωτικούς (πρωτόζωα και μύκητες), προκαρυωτικούς (βακτήρια) και ιούς.

Τα πρωτόζωα είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί που κινούνται με ψευδοπόδια, βλεφαρίδες ή μαστίγια. Αναπαράγονται μονογονικά με δίχοτομη διαίρεση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το πλασμώδιο (ελονοσία) και το τρυπανοσώμα.

Οι μύκητες μπορούν να είναι μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι και αποτελούνται από ίνες. Παρασιτούν σε ζωντανούς οργανισμούς ή ζουν ελεύθερα, αναπαραγόμενοι με δίχοτομη διαίρεση ή εκβλάστηση. Η Candida albicans και τα δερματόφυτα προκαλούν συχνές μυκητιάσεις.

Tip: Θυμήσου ότι οι ευκαρυωτικοί έχουν οργανωμένο πυρήνα, ενώ οι προκαρυωτικοί όχι!

Βακτήρια και Ιοί

Τα βακτήρια είναι προκαρυωτικοί οργανισμοί χωρίς οργανωμένο πυρήνα που σχηματίζουν αποικίες. Έχουν διαφορετικά σχήματα: σφαιρικά (κόκκοι), σε σχήμα ράβδου (βάκιλλοι και βακτηρίδια).

Η δομή τους περιλαμβάνει πυρηνική περιοχή με DNA, πλασμίδια, πλασματική μεμβράνη, κυτταρικό τοίχωμα και μερικές φορές κάψα. Αναπαράγονται πολύ γρήγορα - κάθε 20 λεπτά σε ευνοϊκές συνθήκες! Σε δύσκολες συνθήκες μετατρέπονται σε ενδοσπόρια για να επιβιώσουν.

Χαρακτηριστικά παθογόνα βακτήρια είναι το Vibrio cholerae (χολέρα) και το Treponema pallidum (σύφιλη).

Οι ιοί αποτελούνται από το καψίδιο (πρωτεϊνικό περίβλημα) που προστατεύει το γενετικό υλικό (DNA ή RNA), και μερικές φορές από έλυτρο. Το γενετικό τους υλικό περιέχει πληροφορίες για σύνθεση πρωτεϊνών και ενζύμων.

Προσοχή: Τα βακτήρια μπορούν να αντισταθούν στα αντιβιοτικά όταν σχηματίζουν ενδοσπόρια!