Σημειώσεις για το Κεφάλαιο 1 Χημείας - Α΄ Λυκείου

Βασικές Μονάδες και Γνωρίσματα της Ύλης

Στη χημεία χρησιμοποιούμε επτά θεμελιώσεις μονάδες για να μετρήσουμε τα πάντα: μέτρο $m$, χιλιόγραμμο (kg), δευτερόλεπτο $s$, ampere (A), kelvin (K), candela (cd) και mol. Αυτές οι μονάδες είναι σαν το αλφάβητο της επιστήμης!

Η μάζα δείχνει πόσο δύσκολο είναι να κινήσεις ένα αντικείμενο και μετριέται με ζυγό σε κιλά. Ο όγκος είναι ο χώρος που καταλαμβάνει κάτι και μετριέται σε m³ ή λίτρα με όργανα όπως η προχοΐδα.

Για αντικείμενα ακανόνιστου σχήματος, βάζεις νερό σε ογκομετρικό κύλινδρο, προσθέτεις το αντικείμενο και η διαφορά στον όγκο είναι ο όγκος του αντικειμένου. Η πυκνότητα $p = m/V$ σου λέει πόσο συμπιεσμένη είναι η ύλη!

Προσοχή: Η πυκνότητα αλλάζει με τη θερμοκρασία και την πίεση, γι' αυτό πάντα αναφέρουμε τις συνθήκες μέτρησης.

Δομικά Σωματίδια της Ύλης και Άτομα

Κάθε ουσία αποτελείται από μόρια - τα μικρότερα κομμάτια που διατηρούν τις ιδιότητές της. Τα άτομα είναι τα στοιχεία που συνδυάζονται για να σχηματίσουν μόρια και είναι τα μικρότερα σωματίδια των στοιχείων.

Τα στοιχεία έχουν διαφορετική ατομικότητα: μονοατομικά (όπως τα ευγενή αέρια He, Ne), διατομικά (H₂, O₂, N₂), τριατομικά (O₃) και τετρατομικά (P₄). Τα ιόντα είναι φορτισμένα άτομα - κατιόντα (θετικά) και ανιόντα (αρνητικά).

Κάθε άτομο έχει πυρήνα με πρωτόνια και νετρόνια, ενώ γύρω κινούνται ηλεκτρόνια. Ο ατομικός αριθμός (Ζ) δείχνει τα πρωτόνια και καθορίζει το στοιχείο. Ο μαζικός αριθμός (Α) είναι το άθροισμα πρωτονίων και νετρονίων $Α = Ζ + Ν$.

Τα ισότοπα είναι άτομα του ίδιου στοιχείου με διαφορετικό αριθμό νετρονίων - ίδιο Ζ αλλά διαφορετικό Α!

Σημείωση: Τα άτομα είναι ηλεκτρικά ουδέτερα γιατί έχουν ίσο αριθμό πρωτονίων και ηλεκτρονίων.