Το έργο και το ιστορικό πλαίσιο
Ο Σολωμός άρχισε να γράφει το ποίημα το 1826, ενώ από τη Ζάκυνθο παρακολουθούσε τη δωδεκάμηνη πολιορκία του Μεσολογγίου. Αρχικά το ποίημα ονομαζόταν "Χρέος", αλλά αργότερα πήρε τον τίτλο που ξέρουμε σήμερα.
Το ιστορικό πλαίσιο αφορά την περίοδο Απριλίου 1825 - Απριλίου 1826, όταν Τούρκοι και Αιγύπτιοι πολιορκούσαν το Μεσολόγγι. Οι Μεσολογγίτες αντιμετώπισαν τριπλό εχθρό: τις φυσικές κακουχίες (πείνα, αρρώστιες), τον εξωτερικό εχθρό (Τούρκους) και τον εσωτερικό εχθρό (τον πειρασμό της παράδοσης).
Παρά τις απίστευτες δυσκολίες, οι πολιορκημένοι διατήρησαν το ήθος τους και παρέμειναν εσωτερικά ελεύθεροι. Αυτή η ηθική νίκη πάνω στο Κακό αποτελεί το κεντρικό μήνυμα του έργου.
Σημαντικό: Ο τίτλος "Ελεύθεροι πολιορκημένοι" συνοψίζει το παράδοξο: παρότι ήταν φυσικά περικυκλωμένοι, οι αγωνιστές παρέμειναν ψυχικά ελεύθεροι.























