Το κείμενο του Προοιμίου και η μετάφρασή του

Στο προοίμιο του λόγου του (παράγραφοι 1-3), ο Μαντίθεος ξεκινά με έναν απροσδόκητο τρόπο. Αντί να δείχνει αγανάκτηση για την κατηγορία εναντίον του, δηλώνει πως θα ένιωθε ευγνωμοσύνη προς τους κατηγόρους του αν δεν γνώριζε ότι θέλουν να τον βλάψουν.

Εξηγεί πως οι συκοφαντημένοι άνθρωποι ωφελούνται όταν τους δίνεται η ευκαιρία να αποδείξουν την αθωότητά τους. Τονίζει με αυτοπεποίθηση πως ακόμα και αν κάποιος έχει αρνητική γνώμη για εκείνον, μόλις ακούσει τα επιχειρήματά του θα αλλάξει άποψη.

Ο ομιλητής ζητά από τη Βουλή να μην ικανοποιηθεί μόνο με την απόδειξη ότι είναι υποστηρικτής του δημοκρατικού πολιτεύματος, αλλά να λάβει υπόψη και την υπόλοιπη συμπεριφορά του. Στο τέλος προαναγγέλλει ότι θα αποδείξει πως δεν υπηρέτησε ως ιππέας, δεν βρισκόταν στην Αθήνα κατά την περίοδο των Τριάκοντα τυράννων και δεν συμμετείχε στο τυραννικό καθεστώς.

💡 Αντί να αμυνθεί αμέσως, ο Μαντίθεος χρησιμοποιεί την τεχνική του "σχήματος παρά προσδοκίαν", αιφνιδιάζοντας το ακροατήριο και κερδίζοντας την προσοχή του από την αρχή!

Οι στόχοι του προοιμίου

Ο Μαντίθεος στοχεύει σε τρία βασικά πράγματα στο προοίμιό του: την προσοχή, την εύνοια και την ευμάθεια των βουλευτών.

Για να κερδίσει την προσοχή, αιφνιδιάζει το ακροατήριο με την απροσδόκητη δήλωση ότι θα έπρεπε να είναι ευγνώμων για την κατηγορία. Αυτό το σχήμα παρά προσδοκίαν ξυπνά το ενδιαφέρον του ακροατηρίου αμέσως. Παράλληλα, εκφράζει τη χαρά του που του δίνεται η ευκαιρία να μιλήσει για τα επιτεύγματά του.

Για να κερδίσει την εύνοια, ο Μαντίθεος χρησιμοποιεί διάφορα ρητορικά τεχνάσματα:

• Προβάλλει την αυτοπεποίθησή του
• Δείχνει ότι είναι θύμα εχθρικής στάσης κάποιων
• Εκφράζει την πεποίθηση ότι θα αλλάξει η γνώμη των βουλευτών μετά την ομιλία του
• Τονίζει τα δημοκρατικά του φρονήματα

Το συναισθηματικά φορτισμένο λεξιλόγιο (σφόδρα, ἀηδῶς, βελτίω, ἀξιῶ) εντείνει την προσπάθειά του να κερδίσει τη συμπάθεια των ακροατών του.

Για την ευμάθεια, προαναγγέλλει ξεκάθαρα τα τρία κύρια σημεία που θα αποδείξει:

• Ότι δεν ήταν ιππέας
• Ότι δεν βρισκόταν στην Αθήνα την περίοδο των Τριάκοντα
• Ότι δεν συμμετείχε στο τυραννικό πολίτευμα

🔍 Ο Μαντίθεος δομεί έξυπνα το προοίμιό του για να διαμορφώσει μια θετική εικόνα για τον εαυτό του, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύει την αξιοπιστία των κατηγόρων του!

Ηθοποιία και Παθοποιία στο προοίμιο

Η ηθοποιία (η ανάδειξη του χαρακτήρα) στο προοίμιο του λόγου του Μαντιθέου είναι έντονη και διαχωρίζεται ξεκάθαρα μεταξύ του ήθους του ομιλητή και του ήθους των αντιπάλων του.

Ο Μαντίθεος παρουσιάζει τον εαυτό του ως άνθρωπο με έντονη αυτοπεποίθηση και ειλικρίνεια. Δεν διστάζει να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες, αντιθέτως, τις βλέπει ως ευκαιρία να αποδείξει την αξία του. Η στάση του δείχνει αξιοπρέπεια και θάρρος, καθώς δεν επιλέγει απολογητικό τόνο αλλά σχεδόν επιτίθεται στους κατηγόρους του.

Αντίθετα, οι αντίπαλοί του παρουσιάζονται ως συκοφάντες που επιδιώκουν να τον βλάψουν "ἐκ παντὸς τρόπου". Δεν τον γνωρίζουν προσωπικά και τον κατηγορούν χωρίς στοιχεία, με μοναδικό σκοπό τη διαβολή του.

Η παθοποιία (η πρόκληση συναισθημάτων) λειτουργεί παράλληλα:

• Ο Μαντίθεος προκαλεί συμπάθεια ως αδίκως συκοφαντούμενος
• Προβάλλει την εντιμότητά του σε αντίθεση με την αδικία των αντιπάλων του
• Αποφεύγει να ζητήσει οίκτο, κάτι που θα μείωνε το κύρος του
• Εμπνέει σεβασμό με τη σιγουριά και το δυναμισμό του

Αυτή η αντιπαράθεση του δικού του ήθους με εκείνο των κατηγόρων του ενισχύει την αξιοπιστία του και προετοιμάζει κατάλληλα τους βουλευτές για να δεχθούν ευνοϊκά τα επιχειρήματα που θα ακολουθήσουν στο κύριο μέρος του λόγου του.

💡 Ο Μαντίθεος δε ζητά τη λύπηση των βουλευτών - αντιθέτως, απευθύνεται σε αυτούς ως ίσος προς ίσους, δείχνοντας σεβασμό στην κρίση τους, μια στρατηγική που αυξάνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα του λόγου του!